Słuchajcie, muszę się wygadać, bo zaraz mnie rozniesie. Tytuł mówi sam za siebie: uważam, że szwajcarski system opieki zdrowotnej to dno i wodorosty. Niby „coś tam” działa, ale fundamenty są tak fatalnie zaprojektowane, że o byciu przyjaznym dla pacjenta można zapomnieć.
Mówię tu o ubezpieczeniu obowiązkowym (podstawowym), bez tych wszystkich dodatków. Bo to właśnie te podstawy są sednem całego tego syfu, który nazywają systemem.
-
Po pierwsze: Gdzie idzie ta kasa? Jak to jest możliwe, że co miesiąc płacisz niebotyczne składki, a i tak musisz mieć odłożone oszczędności „na czarną godzinę”, bo podstawowe ubezpieczenie nie pokrywa nawet bazowych potrzeb? Przykład: transport medyczny czy wezwanie karetki. Kasa chorych pokrywa tylko 50% kosztów (i to do limitu 500 CHF rocznie!), podczas gdy rachunek za ambulans zazwyczaj grubo przekracza tysiaka. No jak, ja się pytam?!
-
Po drugie: Te absurdalne różnice w stawkach. Jakim cudem to jest w ogóle legalne? Dlaczego w takim Bazylea-Miasto płaci się o 1/4 więcej niż w innych regionach? I błagam, niech nikt mi nie wyjeżdża z argumentem o „świetnej dostępności lekarzy”. Niech mi ktoś najpierw pokaże, gdzie ci kompetentni i dostępni lekarze się chowają, bo na wizytę i tak czekasz wieki.
-
Po trzecie: Selekcja „lepszych” i „gorszych”. Kto wpadł na pomysł systemu, w którym pełną ochronę (np. te nieszczęsne karetki) dają tylko ubezpieczenia dodatkowe, które ubezpieczyciel może ci odrzucić bez podania przyczyny? Jako zwykły człowiek nie masz ustawowej gwarancji, że będziesz w pełni chroniony. Masz jakąś przewlekłą chorobę albo „złe papiery”? Zapomnij o dodatkowym ubezpieczeniu. Jesteś obywatelem drugiej kategorii.
-
Po czwarte: Biurokratyczny skansen. Komunikacja z ubezpieczycielami to droga przez mękę. Pracują krócej niż banki – jeśli masz etat, to nie masz szans się do nich dodzwonić. Ich błędy? Tolerowane. Wprowadzanie pacjenta w błąd (np. wmawianie, że nie możesz zmienić lekarza rodzinnego w ciągu roku)? Standard. Wszystko trwa miesiącami, a na jakikolwiek zwrot kosztów wynikający z ich opieszałości nie masz co liczyć.
Jasne, każdy system ma wady. Ale szwajcarski model jest po prostu okrutny. Doszliśmy do momentu, w którym ludzie oddają 15% wypłaty na ubezpieczenie, a potem modlą się, żeby poważnie nie zachorować, bo to by oznaczało bankructwo. To jest po prostu obrzydliwe.
Polski lekarz w Szwajcarii
Perspektywa lekarza: System dobija obie strony
Jako lekarz zgadzam się z wieloma argumentami finansowymi, ale to są kwestie czysto polityczne. Cały ten system jest zaprojektowany tak, żeby zniechęcać ludzi do korzystania z opieki zdrowotnej w imię oszczędności. Mnie też się to nie podoba.
Muszę jednak sprostować kwestię „celowego opóźniania” spraw przez placówki medyczne. Zapewniam Cię, że nikt nie robi tego złośliwie – jesteśmy po prostu potwornie przeciążeni. Fizycznie nie mam możliwości komunikowania się ze wszystkimi pacjentami poza wyznaczonymi wizytami. Gdybym to robił, nie miałbym kiedy ich przyjmować.
Biurokracja po naszej stronie to gigantyczny problem. Na każdą godzinę spędzoną z pacjentem przypada druga godzina wypełniania dokumentacji, rozliczeń i pisania tych wszystkich bzdurnych wyjaśnień dla ubezpieczycieli, którzy tylko szukają powodu, żeby czegoś nie sfinansować.
Nigdy w życiu nie próbowałem celowo spowolnić żadnej procedury, ale rzeczywistość jest taka, że na biurku mam zaległe wypisy jeszcze z października. Jeśli nie uda mi się czegoś opisać od razu po wizycie albo brakuje jakiejś informacji, trafia to na stos „na wolną chwilę” – a ta chwila, jak widać, nigdy nie nadchodzi. I to przy 60-godzinnym tygodniu pracy, więc nie, nie mogę tego po prostu „doklikać wieczorem”. Priorytetem są zawsze przypadki nagłe, więc siłą rzeczy pacjenci w lepszym stanie muszą czekać najdłużej.
Mees
Ta obowiązkowa, wysoka franczyza (deductible) to jest dopiero gwóźdź do trumny. Płacisz obłędne składki co miesiąc, a potem i tak musisz wyłożyć pierwsze 2500 CHF z własnej kieszeni, zanim ubezpieczalnia w ogóle kiwnie palcem. W praktyce oznacza to, że ludzie omijają lekarzy szerokim łukiem i idą tam dopiero, gdy są już naprawdę ciężko chorzy. A to przecież w dłuższej perspektywie generuje dla systemu jeszcze większe koszty! Gdzie tu sens?
Do tego dochodzi fakt, że kantony mają kompletnie inne cenniki za te same zabiegi – to jest jakiś kosmos. Mój znajomy zapłacił połowę mniej za prostą operację tylko dlatego, że pojechał do innego kantonu. Jak to ma być sprawiedliwe? Ten sam kraj, te same procedury, a ceny z sufitu zależnie od tego, gdzie akurat stoisz.
Sofi
W ramach obowiązkowego systemu ubezpieczeń ludzie wcale nie bankrutują z powodu choroby. Koszty własne pacjenta (tzw. out-of-pocket) są ustawowo ograniczone. To jest właśnie całe sedno ubezpieczenia podstawowego – chronić przed finansową ruiną.
Składki co prawda nie mają odgórnego limitu federalnego, ale prawo przewiduje dopłaty kantonalne (Prämienverbilligung). Owszem, są one nierówne i często krzywdzące dla klasy średniej – i to jest słuszna krytyka – ale całkowite ignorowanie ich istnienia to po prostu wprowadzanie w błąd.
Wszystko, co wykracza poza podstawową opiekę (prywatne pokoje, pełne pokrycie kosztów karetki, dodatkowy komfort), to ubezpieczenia dodatkowe (Zusatzversicherung). Z założenia są one opcjonalne. Nikt nie odmawia Ci opieki medycznej; rezygnujesz jedynie z wyższego standardu i wygody.
I kwestia fundamentalna: za służbę zdrowia płaci się albo w podatkach, albo w składkach. Szwajcaria postawiła na jawne składki. Inne kraje ukrywają te same koszty w podatkach od wynagrodzeń i ogólnym systemie podatkowym. Jeśli weźmiemy pod uwagę całkowite wydatki, Szwajcaria wypada drogo, ale nie jest żadnym wyjątkiem na tle Europy Zachodniej, gdy uwzględni się relację podatków do składek oraz siłę nabywczą.
Można krytykować biurokrację czy sposób dystrybucji kosztów, jeśli ktoś ma taką ochotę. Ale nazywanie tego systemu „okrutnym” czy twierdzenie, że ludzie bankrutują przez chorobę, jest po prostu mija się z prawdą.
Krystian
Zacznijmy od sprostowania: koszty ratownictwa i transportu ratującego życie są ograniczone do 5000 CHF rocznie. Te nieszczęsne 500 CHF dotyczy tylko zwykłych transportów medycznych (np. dowozu na dializy).
Dostępni lekarze? Są na OneDoc czy Doc24. Jeśli sprawa jest naprawdę pilna, polecam rozszerzyć promień wyszukiwania na całą Szwajcarię. A różnice w składkach? Wynikają po prostu z kosztów medycznych w danym regionie (tzw. Prämienregionen).
Zgadzam się – pokrycie kosztów transportu w podstawie to syf. Ale: ubezpieczyciele tacy jak Sanitas oferują dodatkowe pakiety dla każdego. Albo płacisz wyższą składkę i biorą Cię z „pocałowaniem ręki” mimo chorób, albo masz normalną stawkę, ale wyłączają Ci z ochrony schorzenia, które już masz.
Osobiście nigdy nie miałem problemu z dotarciem do lekarza. Co do ubezpieczalni: wiedząc, że będą próbowali Cię wyrolować, w sprawach mniej pilnych polecam wyłącznie e-maile (zawsze dostawałem odpowiedź bez opóźnień). W sprawach kluczowych – tylko list polecony na oficjalny adres siedziby. NIGDY nie załatwiaj niczego z ubezpieczalnią przez telefon, bo potem nie masz żadnego dowodu na to, co zostało powiedziane.
Poza tym: miej pod ręką wydrukowane Ogólne Warunki Ubezpieczenia (T&C) swojego modelu (np. Hausarztmodell). Nie ma sensu pytać ich o rzeczy, które możesz sam sprawdzić w dokumentach, jak choćby to, kiedy możesz zmienić lekarza.
I na koniec: jeśli choroba miałaby Cię zrujnować finansowo, to znaczy, że wybrałeś złą franczyzę. W takim przypadku powinieneś natychmiast przejść na model 300 CHF. A jeśli Twoja sytuacja finansowa jest naprawdę tragiczna, sprawdź w końcu, czy przysługują Ci dopłaty do składek (Prämienverbilligungen), zamiast narzekać.
Yyzzer
Płacisz grubą kasę teraz, bo ostatnie miesiące Twojego życia będą kosztować tyle, że nawet sobie tego nie wyobrażasz. To będą tysiące franków miesięcznie. Mało prawdopodobne, żebyś miał wtedy pod ręką gotówkę, żeby zapłacić komuś za podcieranie Ci tyłka cztery razy dziennie.
Dlaczego składki są różne? Bo w niektórych miejscach ludzie po prostu częściej biegają do lekarza. System pozwala na lekkie nadszarpnięcie zasady solidarności, żeby dać ludziom motywację do korzystania z opieki medycznej z głową, a nie przy każdym katarze.
Po trzecie: „idealny system” to taki, w którym korzystasz ze wszystkiego, kiedy chcesz i nie płacisz ani grosza. No sorry, ale to tak nie działa. To mrzonka.
Co do komunikacji: ja nie mam żadnego problemu z moim ubezpieczycielem, bo wybrałem takiego, który jest sprawny i cyfrowy. Płacę trochę wyższą składkę, ale czas i energia, które oszczędzam, są tego warte. Mało tego, nigdy nie bawię się w płacenie z własnej kieszeni i proszenie o zwrot – rachunki idą bezpośrednio do nich (system Tiers Payant).
TL;DR: To jest, do jasnej cholery, system ubezpieczeń! Został zaprojektowany po to, żebyś nie obudził się z rachunkiem na 200 000 CHF, jak zachorujesz na raka. Te Twoje 1000 franków za karetkę nikogo nie zrujnuje (a ci, których by zrujnowało, i tak jadą na potężnych dopłatach od podatników). Płacisz więcej, niż dostajesz z powrotem, żeby mieć ochronę przed katastrofą finansową, a nie przed przeciętnymi kosztami życia.